jenarator

Jeneratörler Ne İşe Yarar?

Jeneratörler yani elektrik üreticiler, içerisinde motor ve alternatör bulunduran makinelerdir. Mekanik enerjiyi, AC (alternatif akım) veya DC (doğru akım) olarak dönüştürüp elektrik enerjisi elde etmeye olanak sağlarlar. Buna ek olarak ışık enerjisini elektriğe çeviren, kimyasal enerjiyi elektriğe çeviren, ısı enerjisini elektriğe çeviren dizel ve termodinamik jeneratörler mevcuttur. 21 Ekim 1879 tarihinde Thomas Edison elektrik ampulünü icat edince jeneratörlere ve güç kaynaklarına ihtiyaç doğmuştur. 1890 senesinin başlarında kadar olan jeneratör sistemlerinin gelişmesi sonucunda Nikola Tesla, alternatif akımın elektrik enerjisinin naklindeki önemi ortaya koymuştur. İlk AC jeneratörlerin kullanımı ise 1895 yılında Niagara Şelalesi’nde açılan hidroelektrik santralinde olmuştur.

Çalışma Prensipleri

Faraday Yasası’na göre çalışan jeneratörler, içerisindeki tel bobinde elektromotor kuvvet (EMK) meydana getirir. Elektrik enerjisi elde etmek için mekanik enerji kaynakları, su enerjisi, buhar türbini, rüzgâr enerjisi ve güneş enerjisinden yararlanarak jeneratörün çalışmasını sağlayacak hareketi verir. Dinamo içerisindeki elektromanyetik indüksiyon akımı, kapalı bir devrede ve mıknatıs bir alan içerisinde hareket verildiğini zaman meydana gelir. Bobin kuzey ve güney kutupları arasında dönel bir alan oluşturarak alternatif gerilim açığa çıkartır. Jeneratörler, çalışma ilkeleri doğrultusunda basit bir çalışma prensibine sahiptir. Bir elektrik motoru gibi çalışır fakat tersine çalışır. En önemli unsur, eksenin dönme hızının, akımın büyüklüğünü etkilememesidir. Bu unsur verimin artmasına yol açar. Jeneratöre ilk hareketi veren içten yanmalı motor veya akışkan temelli türbinlerdir. Bunlar günümüzde elektrik enerjisini elde etmenin en etkili yolu haline gelmiştir.

Yapıları

İndüksiyon jeneratörleri dışında, büyük jeneratörler doğru akım alan sargılarından yapılmıştır. Sargılar, doğru akım jeneratörlerde statora, alternatif akım jeneratörlerde ise rotora sarılır ve düşük voltaj ile güçlü dinamodan elektrik enerjisi gönderen iki adet iletken tele ihtiyaç duyar. İletken teller dönme kuvvetine karşı rahatça yalıtılırlar. Akı değişimini ortaya çıkartan manyetik devrenin herhangi bir parçası çelikten olabilir. Doğru akım jeneratörlerin alan kutupları ve bazı alternatif akım jeneratörlerin dönel alan yapısının parçaları dâhildir. Hava boşluğu olan jeneratörlerde kutuplar, akıları sabit olduğu halde genellikle haddeleme işlemi görmüş çeliklerden yapılırlar.

Çeşitleri

Jeneratörler üretildikleri firmalara göre farklı boyutlarda, küçük mobil jeneratör veya büyük kapasiteli jeneratör olarak imal edilir. Alternatörlerde alternatif akım üretilirken, doğru akım jeneratörlerinde ve dinamolarda ise doğru akım üretilir. Her iki çeşitte de çalışması için jeneratörün ihtiyacı olan elektrik kaynağı aynıdır. Doğru akım üreten alternatörün üretim maliyeti oldukça yüksektir. Bundan dolayı alternatör jeneratör üreticileri tarafından yapılan alternatif akım açığa çıkartan jeneratörler kullanılır. Doğru akımın gerektiği yerlerde ise alternatif akım doğru akıma dönüştürülür. Günümüzde daha çok alternatif akım jeneratörleri kullanılmaktadır. Alternatif akım jeneratörlerine de alternatör denilmektedir. Su ve buhar enerjisi üreten santrallerde kullanılırlar. Jeneratörler üç gruba ayrılır. Bunlar; bir fazlı, iki fazlı ve üç fazlı jeneratörlerdir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.